منابع آلودگی آب زيرزميني كه از سطح زمين ناشي ميشوند

منابع آلودگی آب زيرزميني كه از سطح زمين ناشي ميشوند
•نفوذ آبهاي آلوده :
آبدهي بيشتر چاههاي بهرهبرداريكننده از آبخوان، توسط نفوذ آبهاي سطحي حمايت ميشود (شكل 1). در حقيقت، بيش از نيمي از آبدهي چاه مستقيما از ورود آبهاي سطحي مجاور تامين شود كه ممكن است آلوده باشند. با مهاجرت آب درون زمين، مقداري از مواد حذف يا رقيق ميشوند، مخصوصا كه جريان آب از ميان فيلترهايي، مانند شن وماسه، يا مواد زيستي (مواد آلي) عبور ميكند. اگر جريان از (سوراخهاي) بازشدگيهاي بزرگ، مانند سوراخهايي كه در آبخوانهاي كربناتي هستند، عبور كند احتمالا تصفيه صورت نميگيرد. كلرايد، نيترات، و چندين تركيب آلي، كه اكثرا متحرك هستند، بصورت آزادانه با آب حركت ميكنند، و با فيلتراسيون حذف نميشوند.
مثالهايي از تفكيك منابع آب زيرزميني با فيلتراسيون ذكرشده براي آبهاي سطحي آلوده، گسترده و زياد هستند. در موارد زيادي، آلودگي ناشي از دفع مستقيم پسابهاي صنعتي و شهري درون جريان آب است، كه سپس درون آبخوان مجاور وارد ميشود. در شرايط هيدرولوژي مانند اين، ممكن است چندين ماه يا حتي سال لازم باشد تا آلايندهها به چاه برسند.
•مكان دفع مواد پسماند مايع و جامد :
يك دليل آلودگي آبهاي زيرزميني دفع مواد پسماند بطور مستقيم درون سطح زمين، است. مانند كودهاي كشاورزي، لجنها، زبالهها، و پسماندهاي صنعتي. اين زبالهها ممكن است بصورت تپههاي مجزا باشند يا در سطح زمين پخش شوند. اگر زبالهها شامل مواد قابل حل باشند، ميتوانند نفوذ كنند. مسايل مشابه ميتواند در مجاورت گونههاي مختلف انبار ذخيرهسازي رخ دهد.
•ذخيرهسازي در انبارها، پسماندها، و مواد فاسد :
شايد مثال اوليهي آلودگي ناشي از انبارهاي ذخيرهسازي در آبهاي زيرزميني، مخازن حفاظت نشدهي نمك يخزدائي (كلرايد كلسيم يا سديم) است، كه معمولا با ماسه مخلوط شده و براي نگهداري در بسياري از بزرگراهها استفاده ميشود. نمك به سرعت حل ميشود و نفوذ ميكند يا با رواناب جاري ميشود. متوسط اندازهي انبارهاي ذخيرهسازي ممكن است دربرگيرندهي 150 تا 250 تن نمك، با افزودنيهايي مانند نمك اسيد فروسيانيك داراي تركيبات آهن، و نمك اسيد فروسيانيك سديم، و شايد فسفات و نمك اسيد كروميك براي كاهش خوردگي، باشد (Williams، 1984).
انبارهاي ذخيرهسازي ديگر شامل زغال سنگ، سنگ معدن فلزي، فسفاتها، و سنگ گچ، است. سنگهاي معدني سولفيد فلزي و زغال سنگ، زمانيكه در معرض هوا قرار ميگيرند، ممكن است تشكيل اسيد خشك بدهند، و در نتيجهي كم شدن pH آب، ممكن است مواد افزودني معدني يا ديگر مواد تشكيل دهندهي زمين، حل شوند.
پسماندها، كه شامل سنگ معدني با درجهي بسيار پايين تصفيه، هستند، كه ممكن است آبهاي اسيدي توليد كنند. آنها معمولا با تالابهاي مورد استفاده براي دفع زبالههاي معدني ناشي از پاكسازي و اشباع از سنگ معدن، در ارتباط هستند. به عنوان يك قانون كلي، تالابهاي پسماند بودن پوشش هستند، و هنگاميكه با دوغاب پر ميشوند، آزاد (رها) ميشوند؛ آنها ممكن است به عنوان منابع اسيد، فلزات، مواد جامد محلول، و راديواكتيويته، بكار روند.
مواد پسماند يا باقيمانده كه در طي حفر معدن توليد شدهاند، مواد فاسد ناميده ميشوند. بيش از يك قرن، مواد فاسد سولفيد آهن غني شده، به عنوان منبع اصلي زهكشي معدن اسيد در زمينهاي زغالسنگ شرقي و در معادن سولفيد فلزات، بكار گرفته شد.
•انبارهاي زباله و آشغال :
درطي دو دههي گذشته، محققان ديدگاه جدي در مورد اثرات زيستمحيطي انبارهاي موقتي، داشتهاند. روانابهايي كه در ميان تفالههاي آشغال نفوذ ميكنند، يك مجموعهي گسترده از مواد بيولوژيكي و شيميايي را جمعآوري ميكند. سيالات حاصل، يا مايعات ناشي از عبور از زبالهها، ممكن است مواد معدني بسيار زيادي جمع كنند، و نفوذ كنند، كه برخي از مواد تشكيل دهندهي آن ممكن است تجزيه يا حذف نشوند.
•دفع پسابها و لجنهاي كارخانهي تصفيهي آب :
پسابها، باقيماندههاي تصفيهي مواد شيميايي، بيولوژيكي، و فيزيكي پسابهاي صنعتي و شهري هستند. آنها شامل مواد آهكي غني شده ناشي از كارخانهعاي تصفيه، همچنين لجنهاي فاضلابهاي ناشي از كارخانههاي تصفيه فاضلاب، هستند. لجنها معمولا تا حدودي شامل مواد زيستي تجزيه شده، نمكهاي غيرآلي، فلزات سنگين، باكتريها، و شايد ويروسها، هستند. نيتروژن در لجنهاي شهري ممكن است از 1 تا 7 درصد متغير باشد. زمينهاي مورد استفاده براي فاضلابها و لجنهاي فاضلابي يك گزينهي رايج براي دفع و تصفيهي هستند و به صورت مشترك، توسط صنعت كنسروسازي و سبزيجات، پالايش نفت، كاغذسازي، و صنعت برق، مورد استفاده قرار ميگيرند. آلودگي از نفوذ فاضلابهايي كه تا حدودي تصفيه شدهاند، ناشي ميشود، كه به اندازهي كافي تضعيف نشدهاند.
نفوذ تالابهاي تثبيت فاضلابها همچنين ميتواند باعث آلودگي آبهاي زيرزميني شود. تالابهايي (گودالهايي) از اين دست براي رسوب مواد جامد معلق و تصفيهي بيولوژيكي اوليه و ثانويه سيال خروجي، مورد استفاده قرار بگيرد.
•پخش نمك در جادهها :
مخصوصا از زمان ساخت سيستم بزرگراههاي بينالمللي، مشكل آبهاي آلودهي ناشي از نمكپاشي جادهها در فصل زمستان رو به افزايش است. از نقطه نظر كيفي، نمكپاشي ممكن است توسط روانابها درون آبهاي زيرزميني نفوذ كند و باعث آلودگي آنها شود.
•نشتهاي تصادفي :
حجم زيادي از مواد سمي در سرتاسر كشورها بوسيلهي كاميونها، خطوط راهآهن، هواپيماها، حمل و نقل ميشوند. نشت هاي تصادفي اين مواد يك امر معمولي است. اين نشتها شامل هيدروكربنها، محصولات رنگكاري، مواد قابل اشتعال، اسيدها و آمونياك بيآب، و تركيباتي ديگر هستند (آكادمي بينالمللي علوم، 1983). در واقع هيچ روشي براي پاكسازي سريع و كافي نشتهاي تصادفي يا نشتهاي ناشي از انفجار يا آتشسوزي، وجود ندارد. سيال خروجي ممكن است جاري شود يا نفوذ كند. در موارد كمي، سيال توسط موانع نگه داشته ميشوند، كه باعث نفوذ بيشتر ميشود.
•كودهاي شيميايي و آفتكشها :
هر ساله استفاده از آفتكشها و كودهاي شيميايي رو به افزايش است. اكثر آنها سميت بالايي دارند و، در موارد بيشمار، در زيرسطح كاملا متحرك هستند. با اين وجود، تركيباتي زيادي، به سرعت به رسوبات ريز، مانند ذرات رس و سيلت و مواد آلي، ميچسبند. بخشي از اين مواد چسبيده با فرسايش و رواناب سطحي حذف ميشوند. در مناطق زياد كودپاشي شدهي، نفوذ نيترات، محصول تجزيهي كودهاي آمونياكي، روي آبهاي زيرزميني تاثيرات مضري داشته است. مصرف آبي كه با نيترات غنيشده منجر به بيماري به نام يرقان ازرق در كودكان ميشود.
•فضولات حيوانات :
فضولات ناشي از گلههاي گاو، خوكها، گوسفندها، و ماكيان، سطح نسبتا كوچكي را پوشش ميدهد اما حجم زيادي از فاضلابها را تامين ميكند. اين فاضلابها و گندابهاي ناشي از تالابها، هم آبهاي سطحي و هم آب زيرزميني را با غلظت بالاي نيترات، فسفات، كلريد، و باكتريها، آلوده ميكند.
•ذرات ناشي از حمل و نقل هوايي :

منبع نسبتا فرعي آلودگي آب زيرزميني ناشي از بارانهاي اسيدي و ريزش ذرات ريز ناشي از دود، بخار گاز، يا گازهاي پخش شونده در هوا، و ناشي از گازهاي خروجي از اتومبيلها، است. برخي از اين ذرات ريز قابل انحلال در آب و سمي هستند.

گردآوری و تنظیم : احسان کرابی

برچسب: نویسنده: امیرحسین ستوده بیدختی تاريخ: جمعه 23 13 ساعت: 16:40

درباره سایت

آخرین مطالب

امکانات وب

منابع آلودگی آب زيرزميني كه از سطح زمين ناشي ميشوند

صفحه بندی

آرشیو مطالب

پيوندهای روزانه

لینک دوستان

خبرنامه