كيفيت آب آبياري

مقدمه

در بسياري از مناطق تگزاس مشكل شوري در حال افزايش مي باشد. با تغييركيفيت آب و الگوهاي كاشت، برخي مناطق ممكن است دچار آسيب شوندو كاهشعملكردها در نتيجه شوري را تجربه كند. حساسيت به صدمه شوري بسته به نوعگياه زراعي تغيير مي كند و دانستن علت و چگونگي اندازه گيري نمك ها برايكشاورزان مهم است و چگونگي حساسيت گياه زراعي به نمك ها ممكن است تغييريابد.

چرا آب چاه مي تواند شور باشد ؟

كيفيت آب آبياري با مقادير كل املاح و انواع نمك موجود در آب تعيين ميشود. نمك تركيبي از دو عنصر يا يون مي باشد يكي بار مثبت ( مثل سديم )دارد. و ديگري بار منفي ( مثل كلر ) دارد. آب ممكن است داراي انواع نمك ازجمله كلرورسديم ،سولفات سديم ،كلروركلسيم ، سولفات كلسيم ( گچ )، كلرورمنيزيوم و غيره باشد. نوع و مقدار نمك هاي آب و از اين رو شوري آن بستگيبه منبع آب دارد. در مورد چاه كيفيت آب وابسته به مواد تشكيل دهندهزيرزمين كه از آن آب پمپ مي شود است. وقتي اين مواد تشكيل دهنده دريائيباشند، معمولاً چاه ها ميزان نمك خنثي بيشتري دارندو آبي كه توليد مي كنندشورتر هستند.

در مورد آب هاي سطحي كيفيت آب بستگي زيادي به منبع روان آب دارد. آب زهكشمزارع، ميادين نفتي، فاضلاب هاي شهري و صنعتي معمولاً سطوح نمك زيادتريدارند.

آب شور موجب چه نوع مشكلاتي مي شود؟

آب آبياري شور مي تواند موجب دو مشكل عمده در توليد گياه زراعي شود: 1-خطر شوري و 2- خطر سديم. نمك ها با گياهان جهت آب رقابت مي كنند. حتي اگرخاك شور از آب اشباع باشد، ريشه ها قادر به جذب آب نيستند و گياه علائمتنش خشكي را نشان مي دهد. كاربردهاي برگي آب شور معمولاً موجب سوختگي درحاشيه برگها مي شوند و در موارد شديد، مي تواند منجر به برگريزي و كاهشقابل ملاحظه عملكرد گردد. خطر سديم در اثر سديم زياد كه مي تواند برايگياهان سمي باشد ، موجب صدمه ديدن خاكهاي بافت متوسط و ريز گردد. وقتي سطحسديم در خاك بالا باشد، خاك ساختمان خود را از دست مي دهد. متراكم مي شودوسله هاي سخت روي سطح خاك تشكيل مي شود.

چه آزمون هايي بايستي روي آب آبياري انجام شود؟

براي ارزيابي خطر نمك، نمونه آب را بايستي در مورد سه عامل مهم تجزيه نمود.

*كل املاح محلول .

* خطر سديم ( SAR ) .

*يون هاي سمي

كل املاح محلول، خطر شوري را با تخمين اثرات توام همه نمك هاي مختلف موجوددر آب اندازه گيري مي كند. خطر شوري به صورت هدايت الكتريكي ْآب ( EC )اندازه گيري مي شود. حامل جريان الكتريكي آب شور بهتر از آب خالص است. باافزايش مقدار نمك، Ec افزايش مي يابد. در آزمون آب تعيين فقط مقدار كلراشتباه است چون كلر فقط يك قسمت از نمك ها است و تمام مشكل شوري را تعييننمي كند.

خطر سديم بر مبناي محاسبه نسبت جذب سديم تعيين مي شود. اين اندازه گيري ازنظر خطر سديم زياد در آسيب زدن به خاك و يا كاهش رشد گياه مهم است . اينعامل درصد سديم قابل تبادل ( Esp ) ناميده ميشود، در واقع اين يك اندازهگيري شوري خاك است نه كيفيت آب .

يون هاي سمي شامل عناصري مثل كلر، سولفات ، سديم و بر(B )هستند. گاهي حتياگر مقدار نمك خيلي زياد نباشد يكي از اين عناصر يا بيشتر ممكن است برايگياهان سمي باشند. بطور كلي بهترين راه، آناليز آب است كه غلظت تمامكاتيون هاي اصلي ( كلسيم ،منيزيوم ،سديم ،پتاسيم ) و آنيون ها ( كلر،سولفات، نيترات و بر ) را نشان مي دهد بطوريكه سطوح همه عناصر را مي توانارزيابي نمود.

چه سطوح بحراني هستند؟

گياهان زراعي از نظر تحمل شوري توان بسيار متفاوتي دارند. برخي گياهانزراعي روش هاي ويژه در مديريت سطوح بالا نمك در داخل گياه دارند كه بهآنها اجازه ادامه رشد و توليد را مي دهند . در بيشتر موارد، سطوح بحرانيدر مورد هر يك از گياهان زراعي و در مورد هر نوع مشكل شوري يا آزمون نمكمشخص شده است. يكي از گيج كننده ترين عوامل آن است كه چند واحد مختلف براياندازه گيري يك آزمون وجود دارد. يعني اعداد معني نسبتاً يكساني دارند اماواحدهاي اندازه گيري مورد استفاده در بيان ارزش متفاوت هستند (خيلي شبيهگفتن 100سانتي متر يا يك متر ). آزمايشگاه آب و خاك تگزاس از واحدهاياستاندارد ميكروموس بر سانتي متر ( Umhos/cm ) در مورد كل املاح محلول وقسمت در ميليون ( PPM ) در مورد تك تك يون ها استفاده مي كند. آزمايشگاههاي ديگر ممكن است از واحدهاي متفاوت استفاده كنند كه مي توان با انجامتبديل هاي ساده آنها را محاسبه كرد. پاسخ واقعي گياه زراعي ممكن است بستهنوع خاك ، بارندگي ،دفعات آبياري و شرايط آب و هوا تغيير كند. توجه كنيدقدرت پنبه در تحمل ميزان شوري از ساير گياهان زراعي تگزاس بيشتر است.

عوامل مديريت

آب آبياري با مقدار نمك نزديك به ارزش بحراني را آبي با كيفيت ضعيف ميگويند. در بيشتر موارد، از آبي با كيفيت ضعيف مي توان در توليد محصولاستفاده كرد با اين شناخت كه قدري كاهش عملكرد (10-75%) ممكن است روي دهد.گياهان مي توانند در حضور نمك هاي كم به رشد ادامه دهند اما عملكرد بالقوهآنها هرگز به حداكثر نمي رشد. گياهان رشد يافته در خاكهاي شور يا آبياريشده با آب شور هميشه حالت تنش خشكي را نشان مي دهند .

سيستم هاي مديريت آب با كيفيت ضعيف را بايد بطور دقيق طراحي نمود. عواملياصلي كه بايد در نظر گرفت شامل نوع خاك، زهكش داخلي سيستم و روش هايآبياري، سيستم هاي كاشت مي باشد.

چگونه گرفتن نمونه آب براي آزمون

آناليز هاي آب مي توانند دقيق باشند اگر نمونه به طور صحيح گرفته شدهباشد. موارد ذيل را هنگام گرفتن نمونه آب چاه جهت آناليز كيفيت آب آبياريرعايت نمائيد.

ظروف

نمونه ها را بايستي در بطري پلاستيكي تميز با در پوش مناسب جمع آوري كنيد.بطري ها را قبل از گرفتن نمونه ها كاملا بشوريد تا از هر نوع آلودگي پاكگردد. مشخصات چاه و محل و نمونه آب را روي هر بطري درج كنيد.

گرفتن نمونه آب

در مورد چاه آب بگذاريد پمپ به مدت حداقل 20 دقيقه يا بيشتر كار كند و قبلاز گرفتن نمونه مطمئن شويد كه آب نمونه نماينده آب مصرفي در مزرعه باشند.نمونه آب را از پمپ طوري بگيريد كه رسوبات لوله ها نمونه را آلوده نكند.در مورد آب هاي سطحي از قبيل آب بندان ،رودخانه ها و غيره ، نمونه ها ازآب خارج شده از شير شبكه آبياري نزديك به ايستگاه پمپ بعد از 20 دقيقه يابيشتر كار كردن گرفته مي شود. در جائيكه بدون پمپ از آب هاي سطحي استفادهمي شود.مي توان با وصل كردن يك دسته بلند به بطري تميز، نمونه آب از چندنقطه گرفته و با هم مخلوط مي كنند.

جدول 1.ارزش هاي بحراني نمكهاي موجود در آب آبياري براي گياهان زراعي مهم

اندازه گيري ها

		بادام زميني	ذرت	سورگوم دانه اي			پنبه
كل املاح حل شده( هدايت الكتريكي ياكل مواد جامد حل شده)
ميكرو موس بر سانتيمتر (umhos/cm )		2100	1100	1700			5100
ميكروزيمنس بر سانتيمتر(us/cm )		2100	1100	1700			5100
ميلي موس بر سانتيمتر((mmhos/cm		1/2	1/1	7/1			1/5
دسي زيمنس بر متر(ds/m)		1/2	1/1	7/1			1/5
قسمت در ميليون (ppm)		1344	704	1088			3264
ميليگرم بر ليتر (mg/L )		1344	704	1088			3264
نسبت جذب سديوم
بدون واحد		10	10	10			10
يون هاي سمي(در خسارت زدن به برگ ها)
بر(B)
قسمت در ميليون (ppm	75/0		2		3	3
ميليگرم در ليتر(mg/L	75/0		2		3

منابع آبی تهدید میشوند - چهارشنبه بیست و پنجم اسفند 1389

برچسب: نویسنده: امیرحسین ستوده بیدختی تاريخ: جمعه 9 13 ساعت: 12:53

درباره سایت

آخرین مطالب

امکانات وب

كيفيت آب آبياري

صفحه بندی

آرشیو مطالب

پيوندهای روزانه

لینک دوستان

خبرنامه