نکات مشترک لوله گذاری

نکات مشترک لوله گذاری

چکیده:

شامل تحویل، بارگیری ، حمل و باراندازی مصالح لوله گذاریمانند لوله، اتصالیها، متعلقات ، شیرها ومصالح حفاظت لوله، نصب ، آزمایش وراه اندازی خطوط لوله آب، فاضلاب، آب باران و آبهای سطحی است.

استانداردها و مراجع

• استانداردهای فنی مصالح تحویلی کارفرما

مصالح لوله گذاری و مصالح حفاظت لوله توسط کارفرما بارعایت استانداردهای مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران( (ISIRI وسایر استانداردهای معتبر و مورد قبول، تأمین و به پیمانکار تحویل دادهخواهد شد.

مصالح، ماشین آلات و ابزار

• مشخصات فنی اجرای کار

مشخصات فنی اجرای کامل لوله گذاری شامل تحویل، بارگیریوحمل مصالح، نصب و آزمایش و راه اندازی خطوط لوله آب، آب باران و فاضلابخواهد بود.

• تهیه، تأمین و به کارگیری نیروی انسانی، ماشین آلات و ابزار کار وهمچنین تأمین مصالح مورد نیاز به منظور اجرای کامل لوله گذاری (به جزمواردی که درتعهد کارفرما است)، آزمایش و راه اندازی و نگهداری عملیاتانجام شده تا زمان تحویل موقت درتعهد و به عهده پیمانکار خواهد بود.
• تهیه لوله ها، اتصالی ها، متعلقات، شیرها و مصالح حفاظت لوله ها کلاً به عهده کارفرما است.

پی سازی و بستر سازی

• خاک انتخابی : خاک انتخابی یا خاک مرغوب برای بسترسازی یا خاکریزی اطراف و روی لوله، باید:

با دانه بندی مناسب باشد.

عاری از مواد کلوخه ای رسی، مواد آلی، خاکهای یخ زده و عاری از شاخه و ریشه درختان باشد.

خاکهای ریزدانه با50< LL برای لوله های قابل انعطاف خصوصاً لوله های پلاستیک مناسب نیست.

• از تنوع دانه بندی مصالح در یک ترانشه لوله گذاری اجتناب شود و از مصالح با یک نوع دانه بندی استفاده شود.
• مصالح دانه بندی شده باید مقاوم در برابر تخریب ناشی از نفوذ آبهایزیرزمینی بوده و با توجه به رطوبت و تراکم مورد نظر و به منظور حداکثرباربری بستر به نحو مطلوب ریخته و کوبیده شود.
• مصالح با دانه بندی مناسب با حداقل فضای منفذی حداکثر باربری را تأمین خواهد نمود.

نکات مشترک لوله گذاری

چکیده:

شامل تحویل، بارگیری ، حمل و باراندازی مصالح لوله گذاریمانند لوله، اتصالیها، متعلقات ، شیرها ومصالح حفاظت لوله، نصب ، آزمایش وراه اندازی خطوط لوله آب، فاضلاب، آب باران و آبهای سطحی است.

استانداردها و مراجع

• استانداردهای فنی مصالح تحویلی کارفرما

مصالح لوله گذاری و مصالح حفاظت لوله توسط کارفرما بارعایت استانداردهای مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران( (ISIRI وسایر استانداردهای معتبر و مورد قبول، تأمین و به پیمانکار تحویل دادهخواهد شد.

مصالح، ماشین آلات و ابزار

• مشخصات فنی اجرای کار

مشخصات فنی اجرای کامل لوله گذاری شامل تحویل، بارگیریوحمل مصالح، نصب و آزمایش و راه اندازی خطوط لوله آب، آب باران و فاضلابخواهد بود.

• تهیه، تأمین و به کارگیری نیروی انسانی، ماشین آلات و ابزار کار وهمچنین تأمین مصالح مورد نیاز به منظور اجرای کامل لوله گذاری (به جزمواردی که درتعهد کارفرما است)، آزمایش و راه اندازی و نگهداری عملیاتانجام شده تا زمان تحویل موقت درتعهد و به عهده پیمانکار خواهد بود.
• تهیه لوله ها، اتصالی ها، متعلقات، شیرها و مصالح حفاظت لوله ها کلاً به عهده کارفرما است.

پی سازی و بستر سازی

• خاک انتخابی : خاک انتخابی یا خاک مرغوب برای بسترسازی یا خاکریزی اطراف و روی لوله، باید:

با دانه بندی مناسب باشد.

عاری از مواد کلوخه ای رسی، مواد آلی، خاکهای یخ زده و عاری از شاخه و ریشه درختان باشد.

خاکهای ریزدانه با50< LL برای لوله های قابل انعطاف خصوصاً لوله های پلاستیک مناسب نیست.

• از تنوع دانه بندی مصالح در یک ترانشه لوله گذاری اجتناب شود و از مصالح با یک نوع دانه بندی استفاده شود.
• مصالح دانه بندی شده باید مقاوم در برابر تخریب ناشی از نفوذ آبهایزیرزمینی بوده و با توجه به رطوبت و تراکم مورد نظر و به منظور حداکثرباربری بستر به نحو مطلوب ریخته و کوبیده شود.
• مصالح با دانه بندی مناسب با حداقل فضای منفذی حداکثر باربری را تأمین خواهد نمود.

کارهای مقدماتی و آماده سازی:

• کارهای این قسمت عبارت از انجام کلیه فعالیت هایی است که برای آمادهنمودن شرایط کار و عملیات بعدی شامل حمل لوله و متعلقات به پای ترانشه،ریسه کردن لوله، حفاری ترانشه، لوله گذاری و انجام و تکمیل عملیات نصب وآزمایشهای هیدرواستاتیک و ضدعفونی کردن و را ه اندازی سراسری لازم است.این عملیات شامل پیاده کردن مسیرکار، تمیزکاری و رفع موانع ، بوته کنی،قطع اشجار و بالاخره تخریب ساختمانها و تأسیسات در مسیر لوله گذارینیزخواهد بود.
• نقشه برداری و پیاده کردن مسیر لوله گذاری
• تمیزکاری مسیر لوله گذاری
• تسطیح مسیر لوله گذاری (بوته کنی و برداشت خاک نباتی)
• قطع اشجار و عبور از باغات و مراتع

§ پیمانکار حق قطع اشجار موجود در مسیر لوله گذاریو یا به هنگام عبور احتمالی باغات و مزارع را نداشته و باید قبلاً مجوزهایلازم را از مهندس مشاور یا سایر ارگانهای مربوط دریافت کند.

• تخریب ساختمانها و تأسیساتی که در مسیر لوله گذاری قرار دارند.

خاکبرداری و برداشت عوارض

• چنانچه مسیرهای لوله گذاری از نقاط کوهستانی یا مناطق ذوعارضه عبورکند قبل از ریسه نمودن لوله ها و متعلقات، پیمانکار باید نسبت به برداشتعوارض موجود و آماده سازی مسیر کار برای شروع کانال کنی حفاری ترانشهاقدام کند.
• عمق ترانشه لوله گذاری اختلاف ارتفاع بین رقوم کف ترانشه و رقوم زمین پس از خاکبرداری فوق الذکر خواهد بود.
• نقاطی که باید عملیات خاکبرداری به منظور برداشت عوارض صورت گیرد در مشخصات طرح منعکس است.

خاکبرداری ترانشه لوله گذاری و حمل خاک اضافی

• منظور از خاکبرداری ترانشه کندن ترانشه لوله گذاری در هر نوع زمینبرای قراردادن لوله های انتقال آب، شبکه توزیع آب و شبکه جمع آوری فاضلاب،آب باران و آبهای سطحی است.
• مسیر لوله گذاری و رقوم های نصب لوله در نقشه های اجرایی مشخص شده ویا توسط مهندس مشاور به پیمانکار ابلاغ خواهد شد. قبل از شروع عملیات حفرترانشه، پیمانکار موظف است مسیر دقیق لوله گذاری و همچنین وضعیت زمینطبیعی یا زمین دست خورده پس از عملیات خاکبرداری را برداشت و به تأییدمهندس مشاور برساند.

نوع زمین

• به طور کلی زمین های با بافت سیلتی یا بافت دانه ای و زمینهای لجنی،به هنگام حفر ترانشه نیاز به تمهیدات خاص به منظور نگهداری جدار ترانشهدارند. حفر ترانشه در زمینهای با بافت رس سفت، شن و ماسه سیمانته که بهطور نسبی و در شرایط خشک دارای ایستایی لازم می باشند، برای جلوگیری ازبروز حوادث غیر مترقبه پیمانکار موظف است تمهیدات لازم را به هنگام عملیاتکندن ترانشه در زیر تراز آب به عمل آورد.

عرض وعمق ترانشه

• حداقل عرض ترانشه به منظور کندن مسیر لوله گذاری بستگی به نوع و قطرلوله، عمق ترانشه، بافت و نوع زمین دارد. عرض خالص در رقوم کف ترانشهحفاری شده و یا در داخل فضای حفاظت شده باید به نحوی باشد که بتوان باتوجه به تأمین شرایط ایمنی لازم به راحتی لوله را به داخل کانال هدایت ونصب کرده و خاکریزی اطراف و روی لوله را انجام داد.
• عمق ترانشه لوله گذاری تابع وضعیت زمین، عمق یخ زدگی در منطقه اجرایکار، نوع و قطر لوله، بارهای وارده به لوله و سرانجام ملاحظات فنی وهیدرولیکی برای نصب لوله خواهد بود.

حفاری ترانشه

• تأکید می شود جدار ترانشه همواره باید به صورت قائم حفر شود مگر درمواردی که در مشخصات طرح ترتیبات دیگری خواسته شده باشد. پیمانکار بایدعملیات حفاری ونصب لوله را با برنامه ریزی صحیح به نحوی انجام دهد که درروزهای کاری، حفاری ترانشه، عملیات نصب و سپس مراحل مختلف لوله گذاری،خاکریزی به طور پیوسته با پیشرفت عملیات حفاری ترانشه صورت گیرد. پیمانکارمجاز به کندن ترانشه درطولهای زیاد قبل از نصب لوله در دوره کاری روزانهنخواهد بود. پیمانکار موظف است در مناطقی که سطح آب زیرزمینی بالا بوده وامکان بالازدن (غرقاب شدن یا شناور شدن) لوله وجود دارد، تمهیدات لازم رابر اساس مشخصات طرح به عمل آورد.

حفاری ترانشه در مناطق شهری:

• خطوط شبکه توزیع آب ، شبکه جمع آوری فاضلاب و آبهای سطحی و خط انتقالآب از مخازن سرویس به ابتدای شبکه توزیع درمناطق مسکونی شهری است.
• پیمانکار باید تجهیزات لازم به منظور تأمین عبور و مرور دائمی ومطمئن عابرین پیاده و وسایل نقلیه از روی کانالها یا گودها و همچنینمحلهایی که به علت اجرای کار عبور سواره رو یا پیاده رو قطع شده را به عملآورد. همچنین پیمانکار موظف است نسبت به نصب علائم هشدار دهنده، حصارکشیدرمحلهای مورد نظر، نصب چراغهای راهنمایی و به طور کلی تجهیزات لازم بهمنظور تأمین ایمنی و حفاظت کامل اقدام کند.

حفاری ترانشه در خارج شهر:

• مراد از حفاری ترانشه درخارج از شهر احداث خطوط انتقال آب به مخازن سرویس شهرها است.
• به منظور جلوگیری از وارد آوردن صدمات و خسارات به افراد غیر،پیمانکار موظف است مراقبت های لازم به منظور نگهداری ترانشه تا پایان کاملعملیات و پر نمودن نهایی ترانشه و جلوگیری از سقوط افراد، وسایل نقلیه واحشام به هنگام روز یا شب در مسیرهای حفاری شده خصوصاً در نقاطی از مسیرلوله گذاری که از حوالی نقاط مسکونی شهری یا دهات عبور می کند به عمل آورد

حمل خاک اضافی (دپوی مصالح زائد):

• مصالح حفاری شده اضافی که به مصرف خاکریزی مجدد نمی رسد یا خاکهاینامناسب مسیر لوله گذاری که طبق نظر مهندس مشاور قابل مصرف مجدددرخاکریزیها نیست خاک اضافی تلقی می شود.
• خاک اضافی باید با نظرمهندس مشاور به محلهای مورد نظر خارج کارگاه (دپوی مصالح زائد) حمل و تخلیه شود.

زهکشی کف ترانشه:

• در مسیرهای لوله گذاری که سطح آب زیرزمینی از رقوم نصب لوله بالاتر باشد نیاز به زهکشی در تمام طول عملیات اجرایی خواهد بود.
• به هنگام بسترسازی و پی سازی نصب لوله زهکشی از مصالح مورد تأیید صورت خواهد گرفت.

خاکریزی و کوبیدن خاک:

• خاکریزی اطراف و روی لوله به منظور تأمین سه شرط اساسی زیر باید صورت بگیرد :
• - تأمین جایگاه و بستر مناسب برای لوله
• - تأمین ایستایی ثانویه لازم بین لوله و دیوار ترانشه
• - انتقال بارهای روی لوله به دیوار ترانشه و پی
• ناحیه خاکریزی مرحله اول (مقدماتی) خاکریزی این مرحله شامل خاکریزی اطراف و روی تاج لوله تا ارتفاع مشخص قبل از آزمایش هیدرولیکی خط لوله است.
• ناحیه خاکریزی نهایی خاکریزی این مرحله شامل خاکریزی تکمیلی بعد از خاکریزی انتخابی روی لوله و پس از انجام آزمایشهای هیدرولیکی است.

حمل لوله و متعلقات به پای کار و ریسه کردن آن نصب لوله و متعلقات

• مراحل نصب لوله شامل بازدید قبل از نصب لوله، قراردادن لوله در ترانشه، بستن لوله (جا زدن لوله) است.
• کلیه لوله ها باید به لحاظ صدمه دیدن احتمالی به هنگام بارگیری تخلیه و ریسه شدن در محل کار کنترل و بازرسی شود .
• لوله های بااندود سیمانی داخلی و با پوشش خارجی باید مورد بازرسی دقیق قرار گیرد.
• محل اتصال لوله ها به یکدیگر (انتهای لوله ) با توجه به نوع اتصالآنها نباید دارای هیچ گونه صدمه و یا دو پهنی باشد تا پس از اتصال و جازدن آ ب بندی را دچار مشکل کند.

لوله گذاری (خواباندن لوله )

لوله گذاری به صورت پیوسته (روش دفنی)

شرایط لوله گذاری معمولی

• در این شرایط لوله به صورت معمولی بر روی بستر آماده شده در کانال حفر شده در زمین طبیعی و یا در خاکریزی قرار داده می شود.
• بدنه لوله باید در تمام طول لوله با کف ترانشه تماس کامل داشته و تحتهیچ شرایطی نباید وزن لوله توسط اتصالی ها به بستر منتقل شود. لوله گذاریمعمولاً باید از پایین دست شروع شود. لوله باید در مسیر نشان داده شده درنقشه های اجرایی نصب شود. شیب کف ترانشه در نقشه های اجرایی نشان داده میشود. حداقل این شیب 2/0 درصد است.

شرایط لوله گذاری در شیبهای تند

• در مواردی که لوله گذاری در کانال با شیب تند صورت گیرد به منظورجلوگیری از فرار و حرکت لوله براثر بارهای خارجی، لوله باید توسط عواملنگهدارنده عمود بر مسیر خط لوله ثابت شود.
• در شرایط لوله گذاری در شیبهای تند پیمانکار موظف است که از ورود آبهای سطحی به داخل کانال و جاری شدن در بستر کانال جلوگیری کند.

لوله گذاری روی بستر ناپیوسته (روی پایه)

• به منظور عبور از زمینهای لجنی و یا زمینهای بسیار خورنده و نامناسبیا عبور لوله از داخل تونلها یا عبور از روی رودخانه ها و نهرها ، لوله برروی پایه مناسب نصب خواهد شد.

بستن لوله (جازدن)

• بستن یا جا زدن لوله مهمترین و اساسی ترین بخش لوله گذاری است.پیمانکار موظف است کارهای این مرحله را با دقت کامل انجام دهد تا اطمینانکامل از آ ب بندی اتصالی ها حاصل گردیده و در نهایت موجب بازدهی بیشتر خطلوله در محدوده عمر طراحی شود. نحوه جا زدن لوله بستگی به نوع لوله، نوعاتصال و وضعیت کانال از نظر شیب و شرایط زمین است.

اتصال به صورت سرساده و سرکاسه

• در این نوع اتصال محتمل ترین علت عدم آ ببندی وجود مواد زائد بین لاستیک آ ببندی و نشیمن گاه آن در سمت سرکاسه لوله است.
• از نکات مهم دیگری که ممکن است به اجرای یک اتصال صحیح و آ ب بندیصدمه وارد کند، عدم جا زدن کامل لوله سرساده درقسمت مقابل است. معمولاً درقسمت سرساده علامت گذاری برای جاگذاری صحیح انجام می شود. چنانچه اینعلامت گذاری در کارخانه صورت نگرفته باشد، می توان در کارگاه با یک قطعهگچ سر لوله ها را قبل از جا زدن علامت گذاری نمود.

نگهداری لوله در شیبهای تند

• چنانچه شیب مسیر لوله گذاری از 1:5 (یک عمودی، 5 افقی) تندتر باشد،نگهداری لوله به منظور جلوگیری از رانش و فرار لوله الزامی است. نگهداریلوله باید با بلوکهای بتنی نگهدارنده عمود بر مسیر لوله گذاری یا ترتیباتدیگری صورت گیرد.
• برای شیبهای بین 1:6 و 1:12لزوم اجرای بلوکهای نگهدارنده بستگی بهکیفیت زمین دارد و برای شیبهای کمتر از1:12 نیاز به احداث بلوکهای وادارنیست.

• در ترانشه های با شیب بسیار تندمعمولاً بعد از خاکبرداری، ترانشه به صورت مسیر تخلیه آبهای سطحی یازیرزمینی عمل می کند و جریان سریع آب باعث شستشوی مواد کف بستر شده و درنهایت باعث تقلیل ضریب اطمینان کارهای نصب لوله می شود. در این مورد میتوان برای ساخت بستر لوله و خاکریزی روی آن از مصالح انتخابی مورد تأییدمهندس مشاور استفاده نمود.

• کنترل نیروهای ضربه ای

نحوه کنترل و جذب نیروهای ضربه ای در محل اتصالی ها و تغییر مسیرها به صورت زیر است.

1- ساخت بلوک ضربه گیر

2- میل مهار

آزمایش هیدرولیکی (هیدرواستاتیک) و ضدعفونی کردن خطوط لوله آب تحت فشار:

آزمایش هیدرواستاتیک و ضدعفونی نمودن خطوط لوله آب برای تأمین اهداف زیر صورت می پذیرد :

اطمینان از صحت انجام کار و مناسب بودن لوله، شیرها، متعلقاتو سایر لوازم به کار گرفته شده و در نتیجه تحمل فشار لازم توسط تمامقسمتهای خط در مقابل فشار طراحی و عدم نشت آب به مقدار بیش از حد مجاز آن.

• ضدعفونی نمودن کلیه قسمتهای خطوط لوله آب به نحوی که انتقال آب به نقاط مصرف بدون هیچ گونه آلودگی صورت گیرد.

آزمایش هیدرولیکی (هیدرواستاتیک) و ضدعفونی کردن خطوط لوله آب تحت فشار:

به این ترتیب و برای تأمین اهداف مذکور، انجام مراحل متمایز زیر ضروری است:

آزمایش فشار هیدرواستاتیک قسمتهای مختلف خط لوله

آزمایش و ضدعفونی کردن خط لوله

شستشوی سراسری خط لوله

عمدتاً مراحل ضدعفونی و شستشوی سراسری به صورت همزمان انجام و در یکدیگر ادغام می شوند.

آزمایش فشار هیدرواستاتیک خط لوله

رعایت اصول و ضوابط عمومی زیر به هنگام انجام آزمایش هیدرواستاتیک توصیه می شود:

• فشار آزمایش خطوط لوله با توجه به نکات قبلی و بسته به مورد، بایدبرای فشار 5/1 برابر فشار کار (برای خطوط لوله با فشار کار تا 10 آتمسفر )و یا فشار کار به اضافه 5 آتمسفر (برای خطوط لوله با فشار کار بیش از 10آتمسفر ) مورد آزمایش قرار گیرند.
• طول هر قطعه از خط لوله که مورد آزمایش فشار واقع می شود، به نوع وقطر لوله بستگی دارد . تقسیم خط لوله به قطعات مورد نظر از طریق بستنشیرها مجاز نیست .

آزمایش فشار هیدرواستاتیک خط لوله:

• آزمایش شیرهای قطع و وصل روی خط لوله در مراحل بعدی و طی شستشویسراسری لوله با فشار بهره برداری انجام می شود و نیازی به آزمایش جداگانهنیست.
• خاکریزی روی بدنه لوله در موقع آزمایش باید حداقل تا 30 سانتیمتر رویتاج لوله صورت گرفته باشد . اتصال لوله ها به یکدیگر و محل متعلقات بایدباز و قابل بازدید و رویت باشند.
• کلیه متعلقات لوله از قبیل زانو، سه راه، چهار راه، تبدیل و غیرهباید طبق مشخصات طرح مهار گردند تا در اثر نیروی فشار ناشی از آزمایشتغییر مکان ندهند.
• پرکردن خط لوله باید به آهستگی و از نقطه پست شروع شود.
• کلیه پیچ و مهره فلنجها، کنترل و از محکم بودن آنها اطمینان حاصل شود.
• مقدار آب تزریق شده برای پرنمودن خط لوله نباید از مقادیر مندرج در سایر بخش های این مشخصات فنی و مشخصات طرح تجاوز کند.
• آب تزریق شده برای پر نمودن و آزمایش هیدرولیکی لوله باید کاملاًصاف، بی بو، و عاری از هرگونه مواد معلق قابل ر ؤیت با چشم غیرمسلح باشد.
• پس از پر شدن خط لوله و حصول اطمینان از اشباع لوله ها (بسته به مورد) و تخلیه تمام هوای موجود در خط، افزایش فشار توسط تزریق آب می تواندشروع شود.

معمولاً آزمایش فشار هیدرواستاتیکی در دو مرحله آزمایش اولیهو نهایی انجام می شود که نحوه و مقدار فشار هر یک در مشخصات طرح ذکر و یاتوسط مهندس مشاور ابلاغ می شود. در صورت فقدان این دستورالعمل، می توان بهشرح زیر عمل نمود: در مرحله اول، فشار خط را به تدریج تا یک سوم فشار موردآزمایش بالا برده و سپس باید تمام طول خط مورد بازرسی قرار گرفته و هرگونهنقصی مرتفع شود . در مرحله دوم آزمایش، باید تدریجاً فشار را افزایش و پساز هواگیری به فشار مورد نظر رساند

• پس از رسیدن به فشار مورد نظر، خط لوله باید برای مدت تعیین شده درمشخصات طرح تحت فشار باقی مانده و سپس اندازه گیری لازم بر اساس افت فشارو یا مقدار نشت آب بر اساس مشخصات مندرج دیگر این مشخصات فنی و مشخصات طرحانجام شود.
• بر روی بالاترین نقطه درپوش انتهایی قسمت مرتفع تر خط لوله باید یکشیر تخلیه هوا با قطر مناسب نصب شود. قطر شیرهای تخلیه هوا متناسب با قطرخط اصلی انتخاب و معمولاً بین 5/0 الی 2 اینچ
  می باشند.
• بر روی پایینترین نقطه درپوش انتهایی قسمت پست تر خط لوله باید یکشیر تزریق آب با قطر مناسب نصب شود . قطر این شیر نیز متناسب با قطر خطاصلی و مقدار آب تزریقی به خط بوده و معمولاً بین یک الی چهار اینچ است.
• مهار لوله ها، شیرها، اتصالی ها، متعلقات، پشت بندها و درپوشها در حین آزمایش فشار هیدرواستاتیکی ضروری است.
• هیچگونه عملیات اجرایی در ترانشه در طی مدت آزمایش فشار هیدرواستاتیکی مجاز نیست.
• بر روی پایینترین نقطه درپوش انتهایی قسمت پست تر خط لوله باید یکشیر تزریق آب با قطر مناسب نصب شود . قطر این شیر نیز متناسب با قطر خطاصلی و مقدار آب تزریقی به خط بوده و معمولاً بین یک الی چهار اینچ است.
• مهار لوله ها، شیرها، اتصالی ها، متعلقات، پشت بندها و درپوشها در حین آزمایش فشار هیدرواستاتیکی ضروری است.
• هیچگونه عملیات اجرایی در ترانشه در طی مدت آزمایش فشار هیدرواستاتیکی مجاز نیست.
• هرگاه در حین عملیات آزمایش فشار هیدرواستاتیکی عیوبی در خط ومتعلقات و شیرها بروز و مشاهده شود، عملیات باید متوقف و آب تا حدود فراهمشدن شرایط کار در محل و یا محلهای مورد نظر برای اصلاح، تخلیه شود . شروعمجدد آزمایش تنها پس از رفع کلیه عیوب مجاز است.

• اصلاح و تعمیر اتصالی های که آب بند نبودن آنها در حین آزمایش مشاهدهمی شود، می تواند بدون تخلیه آب لوله و پس از کاهش فشار خط تا حد ممکنانجام شود.
• جک و یا وسایل مشابه درپوشهای موقت مادام که خط لوله دارای فشار است نباید باز و جابجا شوند.
• ظرفیت تانکر و تلمبه آب برای افزایش فشار داخل خط باید متناسب با طول خط مورد آزمایش و حداکثر فشار مورد نظر انتخاب شود.
• آزمایش فشار هیدرواستاتیکی لوله ها و متعلقات و شیرهائی که قطعاتآزمایش شده خطوط لوله را به یکدیگر متصل می نمایند ضروری نبوده و آزمایشسراسری خط لوله برای این قطعات کوچک کفایت می کند.
• پس از پایان موفقیت آمیز آزمایش فشار هیدرواستاتیکی هرقطعه و تأییدمهندس مشاور، صورت جلسه انجام کار تنظیم شود. در این صورتجلسه اطلاعاتلازم از قبیل طول خط، فشار آزمایش، مدت آزمایش، عیوب مشاهده و رفع شده،مقدار افت فشار و یا کاهش آب و غیره درج شود.

آزمایش و ضدعفونی کردن خط لوله

پس از اتمام کلیه عملیات اجرایی و نصب لوله، شیرها و متعلقاتو آزمایش فشار هیدرواستاتیک قسمتهای مختلف، آزمایش و ضدعفونی خط لولهانجام می شود. برای این منظور، باید از آب کاملاً صاف، بی بو و عاری ازهرگونه مواد معلق قابل رؤیت با چشم غیر مسلح استفاده شود. در این آزمایش،قسمتهای رابط بین قطعات خط لوله که هر یک قبلاً و به صورت جداگانه، موردآزمایش فشار هیدرواستاتیک قرار گرفته اند و همچنین شیرها روی خط نیز تحتآزمایش قرار می گیرند و در حقیقت تنها آزمایش فشار این قسمتها و شیرها،آزمایش سراسری است.

برای آزمایش و ضدعفونی خط لوله به ترتیب زیر عمل می شود :

• به آب فوق حداقل 05/0گرم در لیتر ( 50 گرم در مترمکعب) کلر اضافهشود. مقدار کلر باقیمانده آب متوالیاً کنترل می شود به نحوی که طی مدت 24ساعت که آب با غلظت زیاد کلر باید در لوله باقی باشد، غلظت کلر هیچ گاهکمتر از 25 گرم در مترمکعب نباشد.
• شروع ضدعفونی از پایینترین نقطه خط است. برای این منظور، اولین شیرقطع و وصل منتهی به نقطه فوق، بسته شده وآبگیری خط از پست ترین نقطه شروعو قطعه منتهی به شیر قطع و وصل فوق پر آب می شود. 24 ساعت پس از پر شدناین قطعه، فشار خط تا فشار بهره برداری افزایش داده شده و به مدت 2 ساعتتحت فشار فوق باقیمانده و سپس افت فشار و یا مقدار نشت آب اندازه گیری میشود. حداکثر افت فشار و یا نشت آب طی این مدت باید مانند آزمایشهیدرواستاتیکی باشد که در این حالت قطعه فوق آب بند تلقی می شود. در غیراینصورت، قسمت یا قسمتهایی از خط لوله آسیب دیده و از آب بندی خارج شدهاست و یا قسمتهای رابط بین قطعات آزمایش شده آب بند نبوده که باید مرمت وآزمایش فوق تا حصول نتیجه تکرار شود.
• پس از حصول اطمینان از آب بند بودن قطعه اول، شیر قطع و وصل بعدی(دومین شیر قطع و وصل پس از پایینترین نقطه) بسته شده و شیر بسته شده قطعهقبلی باز و آب به قطعه دوم هدایت می شود و با افزایش آب و فشار، آزمایشبرای مجموع قطعات اول و دوم تکرار می شود و به همین ترتیب برای سایر قطعاتادامه یافته تا تمام خط به صورت قطعات بهم پیوسته و در نهایت یکپارچه، تحتآزمایش و ضدعفونی قرار گیرد.
• در صورت تأیید مهندس مشاور و به منظور کوتاه نمودن زمان آزمایش و ضدعفونی خط لوله، پیمانکار می تواند طول قطعات آزمایش را بزرگتر انتخاب کند.
• در طول آزمایش و ضدعفونی و قبل از تخلیه خط، کلیه شیرهای قطع و وصلباید با احتیاط کامل چندین بار باز و بسته شوند تا آب دارای کلر با تمامنقاط شیر تماس پیدا کرده و عمل ضدعفونی انجام شود.
• قبل از هدایت آب از یک قطعه به قطعه دیگر خط لوله، نخست باید کلرباقیمانده آب اندازه گیری شده و با ا فزودن کلر، غلظت مورد نظر را به دستآورد.
• در طی مدت آزمایش و ضدعفونی خط لوله باید کلیه انشعابات احتمالی خطبه شبکه و خطوط انتقال موجود کاملاً آب بند باشند تا از کاهش کاذب افتفشار در خط مورد آزمایش و همچنین ورود آب با غلظت زیاد کلر به خطوط و شبکههای در دست بهره برداری اجتناب شود.
• انجام تعمیرات روی قسمتهای در دست بهره برداری که به دلایلی صدمهدیده و باید تعویض گردند، ضروری است. شکستگی لوله ها در خطوط آبرسانیوشبکه توزیع آب باعث می شود که آلودگی به سرعت در محدوده خط صدمه دیدهانتشار یابد. در این حالت ضمن تسریع در انجام تعمیرات، ارتباط منطقه آسیبدیده با سایر نقاط باید سریعاً از طریق بستن نزدیکترین شیرهای قطع و وصل،قطع شده و خط آسیب دیده در صورت امکان از دو برای شستشو و آب از محلشکستگی خارج شود.
• تخلیه آب خط لوله با توجه به غلظت کلر آن باید به نحوی انجام پذیردتا از آسیب به محیط زیست و آب پذیرنده جلوگیری شود. در این حالت پیمانکارباید قبلاً هماهنگی لازم را به عمل آورده و مجوزهای لازم را دریافت کند.
• پیمانکار باید برای کلیه کارکنان خود و مهندس مشاور و احیاناًکارفرما که در موقع ضدعفونی خط لوله در محل حضور دارند،کلیه وسایل ایمنیاز قبیل ماسک، دستکش و غیره را پی شبینی و تهیه و در اختیار آنان قرار دهد.

شستشوی سراسری خط لوله

شستشوی سراسری خط لوله باید پس از اتمام آزمایش و ضدعفونی،با آب پاک دارای کلر با غلظت تزریق به آب شرب انجام شود. برای این منظورباید از آب مشابه آب مشروب شهری (با کنترل و تنظیم مقدار کلر آن) از منبعتغذیه استفاده شود. مقدار کلر آب مورد استفاده برای شستشوی سراسری حتیالامکان سه گرم در مترمکعب بوده، ولی هیچ گاه نباید از یک گرم در مترمکعبکمتر شود.

ضمناً با توجه به وجود آب با غلظت زیاد کلر در خط ضدعفونیشده، شستشوی سراسری خط حت یالامکان بلافاصله و حداکثر ظرف مدت 24 ساعت پساز اتمام آزمایش سراسری و ضدعفونی نمودن خط لوله انجام پذیرد.

آزمایش آب بندی مجاری و لوله های فاضلاب رو (لوله های ثقلی)

آدمروها و خطوط لوله فاضلابرو باید به صورت آب بند اجراگردند. فاضلابروهای از جنس لوله های پیش ساخته باید تا جایی که شرایط فنیاجازه می دهد آزمایش آببندی گردند. مجاری فاضلاب رو که در محل ساخته میشوند نیز باید مانند مجاری آجری، سیمانی یا بتنی آزمایش آببندی گردند.

آزمایش آببندی حتی الامکان باید قبل از خاکریزی روی لولهانجام شود. به منظور نگهداری لوله در جای خود در هنگام آزمایش آببندی میتوان بر روی قسمتهایی از خط لوله به صورت موضعی خاکریزی نمود، ولی بایددقت شود اتصالی ها مدفون نگردند. همچنین در صورت نیاز باید تدابیر لازمبرای مهار لوله در مقابل نیروی شناورسازی درنظر گرفته شود.

آببندی اتصالی ها خط لوله فاضلابرو می تواند با آب یا هواانجام شود. در این حالت افت فشار جزئی در صورت عدم فرار مشهود آب یا هوااز محل اتصال قابل قبول است

آزمایش آب بندی (با آب)

برای آماده سازی برای انجام آزمایش کلیه روزنه ها، انشعاباتو ورودیهای قطعه خط لوله مورد نظر برای آزمایش باید مسدود گردیده و درصورت لزوم به وسیله پشت بندهای مناسب در مقابل فشار آزمایش محافظت گردند.اتصالی های لوله نیز برای جلوگیری از جابجایی و از آببندی خارج شدن درزمان آزمایش باید با روش مناسب مهار گردند. درست قبل از پر نمودن لوله باآب باید خط لوله برای محافظت از نیروی شناور سازی نگهداری و مهار شود.

پر کردن خط لوله با آب

خط لوله باید به صورتی از آب پر شود که هوای داخل لوله خارجشود. برای این منظور باید لوله از طرف پایین دست و به صورت آرام پرگشته تافرصت خروج هوا از بالا دست خط لوله میسر شود. پس از پرشدن خط لوله بایدمدتی بعد کار آزمایش آببندی را شروع نمود تا فرصت کافی برای حبابهای هواکه همچنان در لوله محبوس می باشند برای خروج از لوله وجود داشته و نیزکلیه دیواره های داخلی لوله کاملاً تر و اشباع شده باشد.

فشار و زمان آزمایش

به منظور انجام آزمایش هیدرولیکی باید از یک لوله عمودی و یاارتفاع سنج مناسب استفاده نمود. مبنای قرائت فشار بر اساس پایین ترین نقطهقطعه خط لوله در حال آزمایش است. در خطوط لوله با جریان ثقلی ارتفاع فشاری5 متر از پایین ترین نقطه خط لوله مورد آزمایش مبنای کار است.

برای انجام آزمایش دو طرف لوله فاضلابرو در حد فاصل دو آدمروبا وسیله مناسب بسته و آببندی می شود سپس لوله در این فاصله پر از آب شودو بسته به نوع لوله و قطر آن با نظر مهندس مشاور بین یک تا 24 ساعت لولهپرآب نگهداری شود. پس از این مرحله فشار آزمایش برای قطعه لوله اعمال و بهمدت 15 دقیقه با تزریق آب اضافی فشار کار ثابت نگهداشته می شود.

آزمایش به روش هوا

برای آزمایش به روش هوا، فشار داخل خط لوله توسط کمپرسورافزایش یافته و پس از مدت زمان لازم به منظور ایجاد شرایط یکسان بین دمایهوای ورودی و دمای جدار لوله، فشار خط ثابت می شود. سپس مقدار افت فشار خطلوله در فواصل معینی اندازه گیری می شود.

لازم به ذکر است این آزمایش برای مشخص شدن نشتی لوله و اتصالی ها بوده و نمی تواند مقادیر نشت و یا نفوذ آب را اندازه گیری کند.

ایمن سازی جدار ترانشه

جمع آوری اطلاعات از وضعیت خاک و تراز آب زیرزمینی در ترانشهلوله گذاری و همچنین عوارض موجود در محوطه کارگاه در اسناد پیمان به منظوراطلاع رسانی به پیمانکار درج گردیده است. جمع آوری این اطلاعات به منظوردستیابی به اهداف زیر است:

ü تعیین بهترین و مناسب ترین روش حفاری و برنامه ریزی اجرای کار

ü تعیین بهترین و مناسب ترین روش برای نگهداری جدار ترانشه خاکبرداری شده و تأمین شرایط ایمنی کار

ü تعیین بهترین و مناسب ترین روش برای کنترل و هدایت آبهای زیرزمینی و کنترل نیروهای عمل کننده از کف به بالا

طبقه بندی مسیر لوله گذاری

زمین محل لوله گذاری به طورکلی در این قسمت به 4 طبقه تقسیم شده است:

زمینهای طبقه اول- به زمینی گفته می شود که با توجه به ارتفاع خاکبرداری امکان حفاری با شیب قائم میسر باشد.

زمینهای طبقه دوم- زمینهایی می باشند که پس از خاکبرداری امکان ترک خوردن در جدار ترانشه یا امکان خرد شدن جدارمتصور باشد.

زمینهای طبقه سوم- زمینهایی مانند خاکهای دستی، زمینهای ماسه ای یا محلهایی که قبلاً در آن خاکبرداری صورت گرفتهباشد.

زمینهای طبقه چهارم- زمینهای آبدار و لجنی که پس از خاکبرداری و بدون محافظت فوری نگهداری جدار ترانشه امکان پذیرنیست.

عوامل مؤثر در ریزش جدار ترانشه

• عمق زیاد خاکبرداری ترانشه لوله گذاری
• فشار آب موجود داخل خاک به علت بالابودن سطح آب زیرزمینی و عمل نیروی رانش بعد از خاکبرداری
• نیروی وارده ناشی از وجود حرکت ماشین آلات عملیات خاکی در کنار ترانشه لوله گذاری
• نیروی وارده از انباشته شدن خاکهای حاصل از خاکبرداری در کنار ترانشه
• عدم رعایت حفاری ترانشه با شیب مناسب جدار (شیب پایدار)
• وجود سطوح کلیواژ یا حفاری ترانشه در خاکهای دستی

- نتیجه گیری:

با توجه به زلزله خیز بودن کشور ایران، پیشرفت های قابلتوجهی در طراحی لرزه ای این خطوط دست یافته است به گونه ای که در اکثرزلزله های بزرگ و کوچکی که در کشورمان رخ داده، کمتر آسیبی در مورد خطوطلوله نفت و گاز گزارش شده است. نیز ضرورت تدوین آیین نامه طراحی لرزه ایخطوط لوله اجتناب ناپذیر است.

- مراجع:

1- ارتباط پارامترهای وابسته به انرژی تکانزمین با میزان خسارت وارد بر سازه های فولادی، محمد هوشمند زاده ، 1385،کنفرانس بهسازی امیرکبیر

2- کلیاتی در خصوص لوله های مدفون و اثر زلزله بر رفتار آنها ،1385، شکیب

3- رهنمودهایی برای طراحی لرزه ای خطوط لوله نفت و گاز ، پژوهشگاه زلزله،1380،

تهیه آب اکسیژنه - پنجشنبه بیست و هشتم بهمن 1389
راهنمای بهره برداری و نگهداری تصفیه خانه های فاضلاب شهری - پنجشنبه بیست و هشتم بهمن 1389
آبهای طبیعی - پنجشنبه بیست و هشتم بهمن 1389
اسيديته آب - چهارشنبه بیست و هفتم بهمن 1389
بهره برداری و نگهداری تصفیهخانههای متعارف آب - چهارشنبه بیست و هفتم بهمن 1389
تصفیه خانه فاضلاب پرکند آباد-مشهد - چهارشنبه بیست و هفتم بهمن 1389
فاجعه زیست محیطی در مجارستان - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
قيد عبارت "آب آشاميدني" الزامي است - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
کاربرد مراحل مختلف تصفیه و مقایسه با تصفيه خانه شماره 1 (جلاليه) - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
دستورالعمل بهره برداری تصفیه خانه جلاليه - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
خصوصيات كيفي آب آشاميدني - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
شاخص هاي ميكروبي آب و واحد های تصفيه آب - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
استفاده از ازن در استخرهای عمومی شنا - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
شناسایی فسفر در آب - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
روشهای متداول تصفیه آب - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
راه های تصفیه آب - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
پهنه بندي سیلاب و مدیریت دشت سيلابی - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
كاربرد GIS در بررسي و مطالعه سيلاب - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
حوزه یا حوضه؟!! - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
ساکنين تپه تاريخي هگمتانه از آب لوله کشي استفاده مي کردند - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
مدیریت آب شهری، شعار روز جهانی آب سال 2011 اعلام شد - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
فناوريهای شیرین سازی آب دریا - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
الهام از درختان در ساخت سيستم هاي هيدروليكي - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
باکتري ها و نانوفيلترها؛ چشم انداز آيندۀ فناوري آب پاک - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
نقشه برداري زميني - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
تاريخچه عکس برداري هوايي - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
همه چیز درباره پمپ های آبرسانی - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
نیمرخ های طولی وعرضی - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
پمپ های سری و موازی - سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389
معرفي سيستم آبرساني قنات و بررسي احياي آن - دوشنبه بیست و پنجم بهمن 1389
ایمنی در کار: اصول و کاربرد در تصفیه خانه های آب - دوشنبه بیست و پنجم بهمن 1389
مضرات نیترات در آب آشامیدنی و حذف آن توسط فرآیند اسمز معکوس - دوشنبه بیست و پنجم بهمن 1389
سیستم های تصفیه فاضلاب - یکشنبه بیست و چهارم بهمن 1389
آموزش GIS - یکشنبه بیست و چهارم بهمن 1389
اثرات بهداشتي استفاده مجدد از فاضلاب - یکشنبه بیست و چهارم بهمن 1389
بكارگيري اشعه UV در گندزدايي آب شهري - شنبه بیست و سوم بهمن 1389
طراحی نرم افزار آبفا 2007جهت تعیین ماده منعقدکننده - شنبه بیست و سوم بهمن 1389
سيستم تيوب هاي ته نشين كننده براي تصفيه آب - شنبه بیست و سوم بهمن 1389
تصفیه فاضلاب شهری - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
آزمایش جارتست - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
حذف آلودگی های صنعتی از محیط زیست - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
معجزه خورشيد در شيرين كردن آب - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
معماری تخت جمشید - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
بهره برداری از منابع آب - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
آب زیر زمینی و محیط زیست - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
لایه آب دار - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
آلودگی آب های زیر زمینی با فاضلاب - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
فرسایش و رسوب گذاری توسط آب های زیر زمینی - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
سه را برای بهداشتی کردن آب - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
ضرورت مهار آبهایجاری در بحران آب - جمعه بیست و دوم بهمن 1389
آب بندان ها، منشأ زندگی و سرسبزی شمال - شنبه هفتم اسفند 1389
گراویمتری (وزن سنجی رسوب ) - جمعه ششم اسفند 1389
صافیهای چکنده (از مهندسی فاضلاب متکف) - جمعه ششم اسفند 1389
گذري بر کاربردهاي فناوري نانو در صنعت آب - جمعه ششم اسفند 1389
سیستم های تصفیه و فیلتراسیون - جمعه ششم اسفند 1389
تقسیم بندی کلی فیلتر های پرس - جمعه ششم اسفند 1389
پارچه های فیلتر پرس - جمعه ششم اسفند 1389
اصول کار فیلتر پرس با صفحات ممبران - جمعه ششم اسفند 1389
دانلود نرم افزار های کاربردی - جمعه ششم اسفند 1389